từ quan

Ông quan già xin từ quan để về quê an hưởng tuổi già.

Định nghĩa

Động từ:
- Từ bỏ chức quan, rời khỏi triều đình: "từ quan" chỉ hành động của một viên quan tự nguyện xin thôi giữ chức vụ, không còn làm quan nữa, thường vì lý do cá nhân, bất mãn, hoặc muốn lui về ở ẩn.
- Ý nghĩa lịch sử: Trong bối cảnh phong kiến, "từ quan" là hành động cao đẹp, thể hiện khí tiết, không màng danh lợi, hoặc phản đối chính sách bất công.

Ví dụ sử dụng

Các cách sử dụng nâng cao

"từ quan quy ẩn": rời bỏ chức vụ quan lại để lui về sống ẩn dật.
- Các bậc tao nhân mặc khách thường từ quan quy ẩn để tìm sự thanh thản. (Các nhà thơ, học giả thường bỏ quan chức để về sống ẩn dật, tìm sự bình yên.)
"từ quan vì lẽ phải": từ chức vì không đồng tình với chính sách hoặc hành vi sai trái.
- Ông ấy từ quan vì lẽ phải, không chịu làm theo mệnh lệnh bất nhân. (Ông ấy rời bỏ quan chức vì điều đúng đắn, không chấp nhận làm theo lệnh tàn ác.)

Biến thể và từ gần giống

Cáo quan (động từ): xin nghỉ việc quan, thường mang tính trang trọng hơn.
- Quan Tổng đốc đã cáo quan về hưu. (Quan Tổng đốc xin nghỉ việc quan để về hưu.)
Thoái quan (động từ, ít dùng): rút lui khỏi chức quan.
- Việc thoái quan vào thời loạn lạc là điều khó khăn. (Việc rời bỏ chức quan trong thời chiến loạn rất khó khăn.)
Ở ẩn (động từ): sống ẩn dật, không tham gia chính sự — thường là kết quả của việc từ quan.
- Sau khi từ quan, ông ở ẩn trong rừng sâu. (Sau khi bỏ quan chức, ông sống ẩn dật trong rừng sâu.)

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Từ quan như cởi áo: ví von việc từ bỏ chức quan một cách nhẹ nhàng, dễ dàng, như cởi bỏ chiếc áo.
- Đối với ông, việc từ quan như cởi áo, không chút luyến tiếc. (Đối với ông, rời bỏ quan chức dễ dàng như cởi áo, không hề tiếc nuối.)
Từ quan giữ tiết: rời bỏ quan chức để giữ gìn khí tiết, phẩm giá.
- Người xưa coi trọng việc từ quan giữ tiết hơn là giữ chức. (Người xưa đánh giá cao việc rời bỏ quan chức để giữ phẩm giá hơn là giữ chức vụ.)

Từ chứa "từ quan"